Ενημέρωση εργοδοτών και εργαζομένων σχετικά με τη λειτουργία επιχειρήσεων και θεμάτων εργασίας κατά τη διάρκεια ακραίων καιρικών φαινομένων (χιονοπτώσεων) από το Σώμα Επιθεώρησης Εργασίας

Με αφορμή των ιδιαίτερης έντασης καιρικών φαινομένων (χιονοπτώσεων) που πλήττουν το τελευταίο  χρονικό διάστημα ορισμένες περιοχές της χώρας, σας γνωρίζουμε ότι  εξακολουθεί να ισχύει η υπ’ αριθμ. 30354 / 08-03-2011 εγκύκλιος του Ειδικού Γραμματέα του Σώματος Επιθεώρησης Εργασίας, κ. Μιχάλη Χάλαρη, η οποία αναφέρει ότι  :

A) ΘΕΜΑΤΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗΣ

Σε περίπτωση που έχουμε ως επακόλουθο την αδυναμία των επιχειρήσεων να λειτουργήσουν, καθώς και των εργαζομένων να προσέλθουν στην εργασία τους, σύμφωνα με το αριθμ. πρωτ. 2014/07.01.02 έγγραφο του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων περί «ασυνήθους κακοκαιρίας χιονοπτώσεων και αποδοχών» ισχύουν τα εξής:

1. Κατά τη διάταξη του πρώτου εδαφίου του άρθρου 656 του Αστικού Κώδικα, «αν ο εργοδότης έγινε υπερήμερος ως προς την αποδοχή της εργασίας ή αν η αποδοχή της εργασίας είναι αδύνατη από λόγους που τον αφορούν και δεν οφείλονται σε ανώτερη βία, ο εργαζόμενος έχει δικαίωμα να απαιτήσει το μισθό, χωρίς να είναι υποχρεωμένος να παράσχει την εργασία σε άλλο χρόνο».

2. Εξ αντιδιαστολής των ανωτέρω καθιερώνεται ο κανόνας, ότι, αν ο εργοδότης εμποδίζεται προσωρινώς ή οριστικώς να δεχθεί την παροχή (εν προκειμένω την εργασία), από λόγους οφειλόμενους σε ανώτερη βία, αυτός δεν καθίστανται υπερήμερος περί την αποδοχή της προσφερόμενης εργασίας και κατ’ ακολουθίαν απαλλάσσεται από την υποχρέωση προς καταβολή του μισθού προς τον προσφέροντα την εργασία του μισθωτό.

3. Ανώτερη βία, προς εφαρμογή της διάταξης του πρώτου εδαφίου του άρθρου 656 του Αστικού Κώδικα, υπάρχει, όταν η αποδοχή της εργασίας από τον εργοδότη εμποδίζεται προσωρινώς ή οριστικώς από τυχερό και απρόβλεπτο γεγονός, το οποίο ήταν αδύνατο να αποτραπεί και αν ακόμη κατεβάλλετο το ανώτατο δυνατό μέτρο επιμέλειας, σύνεσης και πρόνοιας (Αρείου Πάγου: 637/50 -151/51 -16/54 – 314/54 – 170/57 – 677/74 – 525/78 – 535/78 – 1043/80 – 1738/80 – 1340/79 – 680/81 – Εφ. Αθηνών 2984/89 – Εφ. Θεσ/νίκης 1775/94 κλπ.).

4. Επί πλέον των ανωτέρω περιπτώσεων:
α)Όταν η επιχείρηση δεν λειτούργησε λόγω ανώτερης βίας και οι εργαζόμενοι της δεν προσήλθαν στην εργασία τους για το ίδιο γεγονός, έχουν εφαρμογή οι διατάξεις του άρθρου 380 του Αστικού Κώδικα, σύμφωνα με τις οποίες «αν η παροχή από ένα από τους συμβαλλόμενους (εργοδότη ή μισθωτό) είναι αδύνατη συνεπεία γεγονότος για το οποίο δεν έχει ευθύνη, απαλλάσσεται και ο άλλος από τους συμβαλλόμενους της αντιπαροχής» (δηλ. υπάρχει κοινή απαλλαγή).
β) Όταν η επιχείρηση λειτούργησε κανονικά και κάποιος εργαζόμενος δεν κατόρθωσε να μεταβεί στην εργασία του, παρά την καταβληθείσα από μέρους του προσπάθεια λόγω ανώτερης βίας, του οφείλεται ο μισθός της ημέρας εκείνης (άρθρο 657 Αστικού Κώδικα).
Τέλος σας γνωρίζουμε ότι για την επίλυση κάθε αμφισβήτησης αρμόδια να αποφανθούν είναι τα τακτικά δικαστήρια.

B) ΘΕΜΑΤΑ ΤΕΧΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΗΣ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗΣ

Οι Τεχνικοί και Υγειονομικοί Επιθεωρητές να δίνουν προτεραιότητα στον έλεγχο χώρων εργασίας όπου οι εργαζόμενοι εκτίθενται ή ενδέχεται να εκτεθούν σε ακραία καιρικά φαινόμενα.
Κατά τη διάρκεια των ελέγχων, να δίδετε έμφαση στην τήρηση σχετικών διατάξεων της νομοθεσίας για την ασφάλεια και υγεία των εργαζομένων όπως οι ακόλουθες:
- Οι χώροι εργασίας σε όλη τη διάρκεια του ωραρίου εργασίας πρέπει να έχουν θερμοκρασία ανάλογη με τη φύση της εργασίας και τη σωματική προσπάθεια που απαιτείται για την εκτέλεσή της, λαμβανομένων πάντα υπόψη και των κλιματολογικών συνθηκών των εποχών του έτους. (εδάφιο 8.1, παραρτήματα Ι και ΙΙ , Π.Δ. 16/96)
- Εφόσον οι εργαζόμενοι απασχολούνται σε εξωτερικές θέσεις εργασίας, αυτές πρέπει να διευθετούνται κατά τέτοιο τρόπο ώστε οι εργαζόμενοι να προστατεύονται από τις ατμοσφαιρικές επιδράσεις (δυσμενείς καιρικές συνθήκες) και να μην κινδυνεύουν να γλιστρήσουν ή να πέσουν (εδάφιο 23, παραρτήματα Ι και ΙΙ, Π.Δ. 16/96)
- Να χορηγείται στους εργαζόμενους, στις περιπτώσεις που αυτό απαιτείται, εξοπλισμός ατομικής προστασίας για προστασία από το ψύχος. (Παράρτημα ΙΙ, Π.Δ. 396/94)
- Στην περίπτωση εγκύων και γαλουχουσών εργαζομένων, για κάθε δραστηριότητα που ενδέχεται να εγκλείει συγκεκριμένο κίνδυνο έκθεσής τους σε ακραίες συνθήκες καταπόνησης λόγω ψύχους, πρέπει να αξιολογείται ο κίνδυνος για την ασφάλεια ή την υγεία τους, καθώς και κάθε επίπτωση στην εγκυμοσύνη ή γαλουχία, και να καθορίζονται τα ληπτέα μέτρα.(άρθρο 3, Π.Δ. 176/97)
- Απαγορεύεται η απασχόληση ανηλίκων εργαζομένων σε εργασίες κατά τις οποίες ο νέος εκτίθεται σε δυσμενείς καιρικές συνθήκες κατά την εκτέλεση υπαίθριων εργασιών (εδάφιο 2, Παράρτημα ΙΙ, Π.Δ. 62/98).
Επίσης, επισημαίνεται να γίνονται συστάσεις στους εργοδότες, όσον αφορά στη λήψη των απαραίτητων μέτρων πρόληψης και προστασίας στην περίπτωση απασχόλησης εργαζομένων που ανήκουν στις ομάδες υψηλού κινδύνου (όπως π.χ. καρδιοπαθείς).

Ειδικότερα για τα τεχνικά και οικοδομικά έργα, παρακαλούμε όπως εξετάζονται τα παρακάτω:
- Αντιστηρίξεις, εκσκαφές κ.λ.π. πρέπει να επανελέγχονται από το επιβλέποντα μηχανικό πριν από την επανάληψη εργασιών διακοπεισών λόγω θεομηνίας ή παγετού και να αναγράφονται οι σχετικές παρατηρήσεις στο Ημερολόγιο Μέτρων Ασφάλειας (άρθρα 13 και 113, Π.Δ.. 1073/81)
- Όσον αφορά τα ανυψωτικά μηχανήματα, απαγορεύεται η εγκατάσταση ή χρήση τους σε καιρικές συνθήκες που είναι δυνατό να θέσουν σε κίνδυνο την ευστάθειά τους (άρθρο 54, Π.Δ. 1073/81)
- Όλες οι βοηθητικές κατασκευές (ικριώματα κλπ) πρέπει να επιθεωρούνται από το αρμόδιο πρόσωπο ως προς την αντοχή, τη σταθερότητα και τα μέτρα ασφάλειας σε περίπτωση θεομηνίας και πριν από την επανάληψη των εργασιών. Σε περίπτωση δυσμενών καιρικών συνθηκών διακόπτονται οι εργασίες οι οποίες παρεμποδίζονται άμεσα από αυτές. Οι εργασίες αυτές επαναλαμβάνονται μετά την αποκατάσταση των ασφαλών συνθηκών εργασίας. (άρθρο 21, παράγραφοι 4 και 5, Π.Δ. 778/80)